Edhem Ağa Evi

Bir Servetin Taşa Döküldüğü Ev

Karadağ’dan Amasra’ya gelip Tarlaağzı’nda kömür ocağı açan Edhem Ağa, 1886’da Küçük Liman kıyısında bir arsa satın alır. Kayınbiraderi İbrahim Ağa’yı İstanbul’a gönderir; hem krokiler çizdirtir hem de Karadağ Prensi Nikola’nın Kotor’daki yazlık köşkünden ilham alır. Safranbolu’nun Bulak köyünden getirilen Rum ve Türk ustalar 1887’de temeli atar, 1889’da üç katlı yapı tamamlanır.

Mimari Özgünlük: Türk Ampiri

Edhem Ağa Evi, Türk Ampiri adıyla bilinen üslupta özgün bir yapıdır. Bu üslup, 19. yüzyılda Osmanlı sivil mimarisinde görülen Batı etkili neoklasik yorumdur:

• Taş kemerli dış kapı — ön taşlığa açılan anıtsal giriş
• Orta kat ve üst kat: (L) biçiminde sofalar, dörder oda, tuvalet ve abdestlik
• Şömineli odalar: Doğu cephesindeki kışlık odalar taş yaşmaklı şömineli
• Mermer sütunlar ve alınlık: Teras ve balkon kapıları mermer sütunlarla çerçevelenmiş
• Özel saçak taşları: Her biri 130 kg ağırlığındaki yekpare sergi taşları; dönemin ahşap saçak geleneğinden kasıtlı biçimde ayrışan sağlam çözüm
• Şemsiye biçimli çatı: Tüm ağırlık ortadaki 30 cm çaplı ahşap kolonda taşınır

Çatı Sistemi’nin İnceliği

Bina emini İbrahim Ağa, dönemin alışılmış ahşap saçaklarına karşı çıkmış ve “yapı saçağından yıkılır” ata sözüne dayanarak çok daha kalıcı bir çözüm benimsemiştir. İnsanüstü güçteki İbrahim Ağa’nın bu devasa taşları bizzat yerleştirdiği rivayet edilmektedir.

Bir Aile Yuvası, Yüz Yılı Aşan Yerleşim

1889’dan bu yana aynı ailenin kuşakları bu evde yaşamaktadır. 1968 depreminde kısmen hasar gören yapı, özgün biçimi korunarak aile tarafından onarılmıştır. Bugün tescilli eski eserdir.

Evin arka bahçesi ve doğu avlusu 1974’te belediye tarafından kamulaştırılarak pazar yeri yapılmış; bu nedenle yapı doğal çevresinin bir kısmını yitirmiştir.

Ziyaret Notu

Yapı özel mülktür; dışarıdan cephe incelenebilir. Kaleiçi yürüyüşünde uğranması gereken önemli bir durak niteliğindedir.